Waarom goede voornemens weinig goeds beloven

Nu we het nieuwe jaar ingaan, zie ik ze weer overal opduiken: de goede voornemens, de uitgebreide lijstjes en to do’s, de wilde plannen voor het nieuwe jaar. Ook bij mijn cliënten trouwens.

En hoewel goede voornemens voor sommige mensen houvast geven, merk ik toch vaak hoe ze steeds weer op teleurstelling uitdraaien. Teleurstelling over wat er niet is afgevinkt. Over wat er niet is gelukt. “Ik ben weer niet afgevallen”. “Ik heb weer niet consequent gitaar geoefend”. “Ik ben weer geen drie keer per week gaan hardlopen”.

Het probleem met goede voornemens is dat ze ons vaak in een strak keurslijf duwen. Ze vertrekken vanuit sociale druk en onrealistische verwachtingen, en gaan meer over hoe we denken te moeten zijn. Ze komen van buitenaf, in plaats van van binnenuit.

Vaak gaat het om ‘geleende’ doelen: doelen die we overnemen van anderen, of van normen die ons (impliciet) worden opgelegd door onze omgeving, de maatschappij of sociale media. Denk aan regels over wat we wel of niet mogen eten, de 10.000 stappen die we zouden moeten zetten, de 10 kilometer die we moeten kunnen hardlopen, of een bepaald streefgewicht dat we moeten bereiken. Het liefst van al meten we dat dan ook nog eens via allerlei appjes, alsof we het luisteren naar ons eigen gevoel nog liever uitbesteden aan een toestel…

En hoewel zulke voornemens op zich niet verkeerd hoeven te zijn (als het werkt, waarom ook niet) worden ze al snel zwaar wanneer ze losstaan van wat we zelf belangrijk vinden. Wat begint als een mooie intentie, begint aan te voelen als ‘moeten’. En dat houden we natuurlijk niet lang vol. Daarenboven zien mensen niet meer wat er onderweg wél veranderde of goed ging. Misschien heeft het hardlopen plaats gemaakt voor een andere sport in de loop van het jaar? In de plaats van dat te zien, ligt de focus meestal op wat er niet is gelukt.

Daarom vind ik het veel krachtiger om te werken met waarden. Om een bepaalde richting of intentie te formuleren waarnaar je wil bewegen. Dat geeft veel meer ruimte en rust. Want hoeveel aandacht je aan een waarde geeft of hoe ze ingevuld wordt, kan doorheen het jaar wel wat verschuiven, hoewel de waarde zelf wél in het vizier blijft.

Neem bijvoorbeeld de waarde creativiteit. Voor mij uit zich dat de ene periode in schrijven of werkvormen bedenken, op andere momenten in dromen over de richting die ik professioneel wil uitgaan in de toekomst. En wie weet ooit in een opleiding zoals een schrijfcursus.

Op andere momenten voel ik weinig ruimte voor creativiteit, simpelweg omdat het gewoon allemaal te veel en te druk voelt in mijn hoofd. Vroeger zag ik dat als een falen. Intussen heb ik door waardenwerk geleerd dat die periodes er ook gewoon bijhoren. Want ook al ben je even verdwaald, door je waarden voor ogen te houden kan je koers houden. Waarden zijn een kompas, geen eindbestemming die je moet bereiken.

Vanuit die visie op waarden ontwikkelde ik een levensboom-oefening: een creatieve werkvorm om stil te staan bij wat je voedt en welke richting je uit wil in het nieuwe jaar.

De oefening kan gebruikt worden voor jezelf, maar is ook geschikt om in te zetten binnen ACT-coaching of ACT-therapie. Ik vind het zelf ook een fijne oefening om samen met partner of gezin te doen.

Je vindt de levensboom-oefening via de link hieronder. Het is een praktische worksheet die je eenvoudig kan meegeven aan cliënten, zodat ze er ook buiten de sessie mee aan de slag kunnen. De oefening maakt deel uit van de waarde-in-actie toolbox: een verzameling werkvormen waarmee je doelgericht en flexibel kan werken, afgestemd op de noden van je cliënt